Đèo Đá Đẽo – điểm đến lịch sử


Đèo Đá Đẽo di tích lịch sử nổi tiếng Quảng Bình

Bộ phim “Kong: Skulls Island” đình đám gây sốt trong thời gian qua đã đưa khán giả đến thăm quan Đèo Đá Đẽo, Quảng Bình – một trong những địa danh thời chiến tranh Việt Nam vô cùng ác liệt, với những hy sinh mất mát, và gắn liền nhiều chiến công lẫy lừng. Ngọn đèo này nằm trên đường Trường Sơn huyền thoại gắn liền một thời hào hùng lửu khói của dân tộc Việt Nam.

Từ Đồng Hới lên đường Trường Sơn (đường Hồ Chí Minh) rồi lên đèo Đá Đẽo chỉ chừng 100km. Đèo ẩn mình sau bức màn xanh thẫm của rừng Trường Sơn ở phía tây tỉnh Quảng Bình. Nếu đi theo đường Hồ Chí Minh, chỉ cần đến địa phận Tân Kỳ, Nghệ An là bắt đầu thấy những cột mốc cây số báo khoảng cách tới đèo Đá Đẽo.

Đèo Đá Đẽo di tích lịch sử nổi tiếng Quảng Bình
Đèo Đá Đẽo di tích lịch sử nổi tiếng Quảng Bình

Gọi là Đèo Đá Đẽo bởi đèo nằm vắt ngang qua đỉnh một ngọn núi đá vôi với chiều dài cả chục cây số. Trong thời chiến tranh, bom rơi đạn lạc ào ào. Cũng chính trong mưa bom bão đạn ấy, để cứu lấy tiền tuyến miền Nam mà cái tên đèo Đá Đẽo đã hình thành từ việc những người đi đầu vượt tuyến phải đẽo từng tảng đá vôi để xe đi qua cung đèo, giữ thông suốt huyết mạch giao thông trong khi những tuyến đường khác dọc miền tây bị bắn phá ác liệt. Bởi vậy mà đèo có tên Đá Đẽo.  Có thể nói, nhờ máu, mồ hôi, nước mắt và sinh mạng của lực lượng TNXP bảo vệ đường mà nhiều năm liền đèo Đá Đẽo vẫn vững vàng tiếp tế chi viện cho miền Nam. Những tên tuổi TNXP anh hùng như Đinh Thị Thu Hiệp, Nguyễn Thị Kim Huế… đã mãi mãi đi vào lịch sử dân tộc, ghi nhớ mãi với tuổi trẻ hôm nay.

Ngày nay, trên đỉnh con đèo ác liệt xưa vẫn còn một tấm bia đá ghi lại điểm trọng yếu “Đèo Đá Đẽo trọng điểm bắn phá ác liệt của không quân Mỹ từ năm 1965 đến 1972” như để tưởng nhớ về những người chiến sỹ đã hy sinh cho sự nghiệp giải phóng dân tộc tại nơi bom đạn khốc liệt này.

Một góc Đèo Đá Đẽo
Một góc Đèo Đá Đẽo

Qua mấy mươi năm, đến nay sức sống của đèo Đá Đẽo đã khác xưa. Đèo của ngày nay phẳng phiu, rộng rãi giữa mênh mang núi rừng Trường Sơn hùng vĩ. Khí trời miền tây Quảng Bình dù nắng gió nhưng đoạn qua đèo thanh bình yên ả, cây rừng hồi sinh vươn cành xanh tốt cao vút hiên ngang, che lấp mọi vết thương chiến tranh, trả lại một màu xanh tự do và trù phú. Qua đèo Đá Đẽo không xa là ngã ba đường, nơi phân chia hai nửa Đông – Tây đường Trường Sơn huyền thoại. Những tâm hồn Việt qua đây sẽ cảm nhận, ghi nhớ như mình đang đi qua một phần lịch sử hào hùng của dân tộc. Những câu chuyện xưa về một con đèo văng vẳng những âm thanh như trầm tích tạc vào đá núi. Qua đèo Đá Đẽo, thắp nén tâm hương, tĩnh lòng cảm nhận về quê hương, đất nước, về một Trường Sơn xanh bát ngát hương rừng.

Hiện nay, đèo Đá Đẽo đã trở thành một địa chỉ, một điểm đến, điểm về không thể thiếu trong hành trình trở lại Trường Sơn, đặc biệt của những bộ đội năm xưa. Du khách đến đây, tự nhiên cảm thấy một phần như mình đã được về với lịch sử, tự hào dân tộc, biết ơn lớp cha anh; một phần có thêm vốn sống, thấy đời vui hơn, đất nước giàu đẹp và vững vàng hơn. Chính vì vậy, âm vang trầm tích và sức gợi của đèo Đá Đẽo đã trở thành một địa chỉ, một điểm đến, điểm về không thể thiếu trong hành trình trở lại Trường Sơn huyền thoại.